ผู้หญิงปัสสาวะเล็ด อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก แพทย์ รพ.วิมุต เตือนเสี่ยง “มดลูกหย่อน”

ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยอาจกำลังทำร้ายมดลูกของตัวเองโดยไม่รู้ตัว จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันอย่างการยกของหนัก เบ่งถ่ายแรง น้ำหนักเกิน หรือการไอเรื้อรัง ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยกระตุ้นสำคัญของภาวะ “มดลูกหย่อน” ภัยเงียบที่หลายคนมองข้าม เพราะในระยะแรกอาจมีเพียงอาการ “ปัสสาวะเล็ด”หรือ “ปวดหน่วงท้องน้อย” ที่มักถูกเข้าใจว่าเป็นเรื่องปกติ แต่ในความเป็นจริง หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาการอาจลุกลามรุนแรง กระทบการใช้ชีวิตประจำวัน และอาจถึงขั้นต้องผ่าตัดในที่สุด

    นพ.คมกฤช เอี่ยมจิรกุล สูตินรีแพทย์ แพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์เชิงกรานสตรีและศัลยกรรมซ่อมเสริม จะมาเตือนถึงพฤติกรรมเสี่ยงที่ผู้หญิงควรหลีกเลี่ยง สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม และวิธีดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงมดลูกหย่อนก่อนจะสายเกินไป

“มดลูกหย่อน” ภัยเงียบของผู้หญิงที่มาพร้อมอาการปัสสาวะเล็ด

     มดลูกหย่อน คือ ภาวะที่มดลูกหรือผนังช่องคลอดเคลื่อนต่ำลงมาจนอาจโผล่พ้นปากช่องคลอด โดยแบ่งความรุนแรงได้ 4 ระดับ เริ่มจากระดับ 1 ยังไม่มีก้อนโผล่พ้นช่องคลอด มักไม่มีอาการและคลำไม่เจอก้อน ในระดับที่ 2 จะเริ่มคลำเจอก้อนบริเวณปากช่องคลอด ซึ่งผู้ป่วยมักรู้สึกรำคาญเล็กน้อย หากปล่อยไว้จนถึงระดับ 3-4 ก้อนจะยื่นออกมาด้านนอกมากขึ้น เริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน การปัสสาวะ และอาจกระทบต่อการมีเพศสัมพันธ์ นพ.คมกฤช เอี่ยมจิรกุล อธิบายว่า “ผู้ที่มีภาวะมดลูกหย่อนมักมีอาการหน่วงตุงบริเวณช่องคลอด ปวดหลังส่วนล่าง และมักมีอาการปัสสาวะเล็ดร่วมด้วย เนื่องจากกระเพาะปัสสาวะอยู่ใกล้กับมดลูก เมื่อกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแรงจึงกลั้นปัสสาวะได้ไม่ดีเหมือนเดิม อย่างไรก็ตาม อาการปัสสาวะเล็ดอาจเกิดจากความเสื่อมของท่อปัสสาวะหรือกล้ามเนื้ออื่น ๆ ได้เช่นกัน”

มัดรวมพฤติกรรม เสี่ยง “มดลูกหย่อน” โดยไม่รู้ตัว

หลายคนอาจคิดว่ามดลูกหย่อนจะเกิดกับผู้หญิงที่อายุเยอะเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้วพฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็เพิ่มความเสี่ยงมดลูกหย่อนได้ เช่น ยกของหนักบ่อย ท้องผูกจนต้องเบ่งแรง ๆ รวมถึงภาวะน้ำหนักตัวเกิน หรือการไอเรื้อรังจากภูมิแพ้ ซึ่งทำให้ความดันในช่องท้องเพิ่มขึ้นจนไปกดทับให้กล้ามเนื้อและเอ็นยึดอุ้งเชิงกรานจนหย่อนยาน นอกจากนี้ยังมีปัจจัยที่เลี่ยงไม่ได้ อาทิ อายุมากขึ้น ผ่านการคลอดบุตร หรือเคยผ่าตัดมดลูก ส่วนความเชื่อที่ว่าการยืนปัสสาวะทำให้มดลูกหย่อนเร็วขึ้นนั้นไม่เป็นความจริง ที่หลายคนรู้สึกเหมือนมีก้อนยื่นออกมาเป็นเพียงผลจากแรงโน้มถ่วงของโลก ซึ่งมักจะยุบกลับเข้าไปเองเมื่อเปลี่ยนเป็นท่านอนราบ

คลำเจอก้อน-ปัสสาวะลำบาก พบแพทย์ด่วนก่อนอันตราย

     นพ.คมกฤช เอี่ยมจิรกุล กล่าวว่า “แม้อาการมดลูกหย่อนระดับแรก ๆ อาจรู้สึกเพียงหน่วงหรือตุงบริเวณท้องน้อยหรือช่องคลอด แต่ถ้าเริ่มคลำเจอก้อน ปัสสาวะเล็ด ปัสสาวะลำบากหรือเจ็บ และปวดหลังล่างหรือปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง เป็นสัญญาณเสี่ยงที่ต้องรีบมาให้แพทย์วินิจฉัยทันที”

“มดลูกหย่อน” ตรวจพบเร็ว รักษาได้ ไม่ต้องผ่าตัด

    การวินิจฉัยภาวะมดลูกหย่อนจะใช้การตรวจภายในเป็นหลัก เพราะสามารถดูว่าก้อนที่คลำได้เป็นมดลูกหย่อนจริงหรือเป็นความผิดปกติอื่น เช่น เนื้องอก โดยแนวทางการรักษามีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ หากอยู่ในระดับเริ่มต้น แพทย์มักแนะนำวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัด เช่น การใช้อุปกรณ์พยุงในช่องคลอด (Pessary) หรือการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานด้วยการขมิบสั้น ๆ รอบละ 5-10 นาที วันละ 3 ครั้ง ทำต่อเนื่องเป็นประจำอย่างน้อย 3 เดือนจะช่วยชะลอความรุนแรงได้ ในรายที่มีอาการรุนแรง แพทย์จะพิจารณาการผ่าตัดตามความเหมาะสม ทั้งนี้ หากมีอาการปัสสาวะเล็ดร่วมด้วย การรักษามดลูกหย่อนอาจช่วยได้เพียงบางส่วน เนื่องจากเป็นคนละภาวะกัน จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนดูแลและรักษาทั้งสองปัญหาไปพร้อมกัน

  “แม้มดลูกหย่อนจะไม่ได้มีอาการรุนแรงโดยทันที แต่หากปล่อยไว้นานอาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตได้ ฉะนั้นอยากชวนผู้หญิงทุกคนมาดูแลตัวเองตั้งแต่เนิ่น ๆ เปลี่ยนไลฟ์สไตล์ที่ทำร้ายมดลูกของเรา ด้วยการยกของให้ถูกท่า ดูแลน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม อย่าปล่อยให้ไอเรื้อรังหรือท้องผูกบ่อย หากวันหนึ่งรู้สึกถึงความผิดปกติ ไม่ว่าจะคลำเจอก้อนหรือมีอาการผิดปกติทางปัสสาวะ อย่างปัสสาวะเล็ด ก็ไม่ควรปล่อยไว้ ให้รีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะการดูแลสุขภาพผู้หญิงจำเป็นต้องเข้าใจทุกความซับซ้อน เพื่อการรักษาที่ตรงจุด ช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการดูแลและรักษาได้อย่างเหมาะสมกับแต่ละบุคคลมากยิ่งขึ้น”